Phần này tập trung vào những vấn đề quan trọng mà nhà nghiên cứu cần xem xét trước khi thiết kế một dự án nghiên cứu. Nội dung giới thiệu những nền tảng tư duy và thực tiễn cần thiết để xây dựng một đề cương nghiên cứu hoặc một công trình học thuật.
Bốn chủ đề cốt lõi sẽ giúp người đọc đi từ việc lựa chọn cách tiếp cận nghiên cứu phù hợp đến việc chuẩn bị một đề cương nghiên cứu rõ ràng, có cấu trúc chặt chẽ và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghiên cứu.
Lựa chọn cách tiếp cận
Trong nghiên cứu học thuật, ba cách tiếp cận chính thường được sử dụng là nghiên cứu định lượng, nghiên cứu định tính và nghiên cứu hỗn hợp. Mỗi cách tiếp cận phản ánh những giả định khác nhau về tri thức và sử dụng các thiết kế nghiên cứu cũng như phương pháp nghiên cứu khác nhau.
Bài viết này giới thiệu các đặc điểm cơ bản của ba cách tiếp cận này, đồng thời giải thích mối liên hệ giữa triết lý nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu khi nhà nghiên cứu lựa chọn một cách tiếp cận nghiên cứu.
Các quan điểm triết học khác nhau cũng được đề cập, bao gồm hậu thực chứng (postpositivism), kiến tạo (constructivism), quan điểm chuyển hóa (transformative perspectives) và chủ nghĩa thực dụng (pragmatism). Bên cạnh đó, các thiết kế và phương pháp nghiên cứu thường gắn với từng cách tiếp cận cũng được trình bày.
Ngoài ra, các yếu tố thực tiễn ảnh hưởng đến việc lựa chọn cách tiếp cận nghiên cứu cũng được thảo luận. Những yếu tố này giúp nhà nghiên cứu xác định cách tiếp cận phù hợp nhất với câu hỏi nghiên cứu, nhu cầu dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu tổng thể của mình.
Tổng quan tài liệu
Tổng quan tài liệu là một giai đoạn quan trọng ở giai đoạn đầu của bất kỳ dự án nghiên cứu nào. Trước khi xây dựng một đề cương nghiên cứu hoàn chỉnh, nhà nghiên cứu cần xác định một chủ đề nghiên cứu sơ bộ và tìm hiểu các nghiên cứu đã có liên quan đến chủ đề đó.
Bài viết này giải thích các bước chính trong quá trình tổng quan tài liệu. Các bước này bao gồm tìm kiếm trong các cơ sở dữ liệu học thuật, xác định các nghiên cứu liên quan, đánh giá chất lượng nguồn tài liệu và tổ chức các nghiên cứu hiện có thành một bức tranh tổng quan rõ ràng về lĩnh vực nghiên cứu.
Vì tổng quan tài liệu phục vụ những mục đích khác nhau trong nghiên cứu định lượng, định tính và hỗn hợp, nên cấu trúc và trọng tâm của phần tổng quan tài liệu có thể thay đổi tùy theo cách tiếp cận nghiên cứu được sử dụng.
Một tổng quan tài liệu được phát triển tốt sẽ giúp nhà nghiên cứu hiểu rõ tình hình tri thức hiện tại, xác định các khoảng trống nghiên cứu và định vị nghiên cứu của mình trong bối cảnh học thuật rộng hơn.
Sử dụng lý thuyết
Lý thuyết đóng những vai trò khác nhau tùy thuộc vào cách tiếp cận nghiên cứu.
Trong nghiên cứu định lượng, lý thuyết thường được sử dụng để giải thích mối quan hệ giữa các biến và để xây dựng các giả thuyết có thể kiểm định bằng dữ liệu thực nghiệm. Những mối quan hệ này thường được trình bày dưới dạng các mô hình lý thuyết thể hiện các mối liên hệ nhân quả hoặc các mô hình quan hệ.
Trong nghiên cứu định tính, lý thuyết có thể đóng vai trò như một khung diễn giải giúp định hướng quá trình nghiên cứu. Trong một số trường hợp, những hiểu biết lý thuyết cũng có thể dần dần được hình thành từ dữ liệu trong quá trình nghiên cứu.
Trong nghiên cứu hỗn hợp, lý thuyết có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau, kết hợp các vai trò của lý thuyết trong cả nghiên cứu định lượng và định tính.
Hiểu rõ cách thức lý thuyết vận hành trong các truyền thống nghiên cứu khác nhau sẽ giúp nhà nghiên cứu thiết kế các nghiên cứu rõ ràng về mặt khái niệm và chặt chẽ về mặt phân tích.
Chiến lược viết và những cân nhắc về đạo đức
Việc xây dựng một đề cương nghiên cứu tốt đòi hỏi cả sự tổ chức rõ ràng và kỹ năng viết học thuật hiệu quả. Hiểu được cấu trúc điển hình của một nghiên cứu khoa học sẽ giúp nhà nghiên cứu lập kế hoạch cho quá trình viết một cách hiệu quả hơn.
Bài viết này giới thiệu những câu hỏi quan trọng mà một đề cương nghiên cứu mạnh cần trả lời, đồng thời trình bày các cấu trúc tổ chức thường được sử dụng trong đề cương nghiên cứu định tính, định lượng và hỗn hợp.
Viết rõ ràng và súc tích là yếu tố thiết yếu để truyền đạt các ý tưởng nghiên cứu. Quá trình viết cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp nhà nghiên cứu phát triển tư duy và làm rõ hướng đi của dự án nghiên cứu.
Bên cạnh đó, đạo đức nghiên cứu là một khía cạnh không thể thiếu trong nghiên cứu học thuật. Các vấn đề đạo đức có thể xuất hiện trước, trong và sau quá trình nghiên cứu, bao gồm những vấn đề liên quan đến thiết kế nghiên cứu, tương tác với người tham gia nghiên cứu, quản lý dữ liệu và việc báo cáo cũng như phổ biến kết quả nghiên cứu.
Việc chú ý cẩn trọng đến các trách nhiệm đạo đức sẽ giúp đảm bảo rằng nghiên cứu được tiến hành một cách có trách nhiệm và tôn trọng đối với người tham gia cũng như cộng đồng học thuật.
Gửi phản hồi